Mr. Neda Knežević, direktorka Muzeja Jugoslavije (ranije, Muzej istorije Jugoslavije) – Beograd: OD SAHRANE JOSIPA BROZA OKO 19 MILIONA LJUDI JE POSETILO KUĆU CVEĆA, A OD 2010. DO DANAS 670.000 POSETILACA

Posted: 12. Maja 2017. in Intervjui

Kroz svoje brojne programe i aktivnosti podstičemo društveno pamćenje i negujemo sećanja na razvoj jugoslovenske ideje, počev od njene pojave u 19. veku, preko njenih otelotvorenja do kojih dolazi u 20. veku – Kraljevine SHS i Kraljevine Jugoslavije, do socijalističke Jugoslavije…..Inicijativa o promeni imena u Muzej Jugoslavije predstavlja težnju da se delokrug istraživanja i muzealizacije usmeri na spektar različitih fenomena koji obeležavaju jugoslovensko nasleđe i jugoslovensko iskustvo, a koji su već neko vreme prepoznati u aktuelnoj muzejskoj praksi. Pažnja je sada usmerena i na evoluciju jugoslovenske ideje do otelotvorenja u državu 1918, kao i na društvene, kulturne i identitetske forme koje opstaju i nakon političkog nestanka Jugoslavije…..Gastarbajteri su imali višestruk uticaj na jugoslovensko društvo i kulturu, posebno na svakodnevni život stanovništva i često su u lokalnim zajednicama bili glavni inicijatori i akteri raznih promena. Odlazili su uglavnom iz malih, najčešće seoskih, sredina u industrijske centre Zapadne Evrope. Menjali su dotadašnje i sticali nove navike i običaje postajući značajni socio-kulturalni medijatori u komunikaciji i razmeni između socijalizma i kapitalizma, Istoka i Zapada, sela i grada, Balkana i Evrope. Gastarbajteri su uticali i na svakodnevni život u Nemačkoj i Austriji postajući, umesto gostiju, kolege i komšije, prijatelji i prihvaćeni članovi zajednice…..Bez sumnje trenutno najveću pažnje publike privlači proces rada na stalnoj postavci. Nova metodologija rada razvijena je tokom 2014. godine u okviru projekta 100 godina od stvaranja prve države južnoslovenskih naroda i podrazumeva okretanje ka muzejskom fondu. Projekat se realizuje kao višegodišnje transparentno istraživanje i razvija se u tri faze: Kreiranje otvorenog depoa, Laboratorija Muzeja Jugoslavije i Jugoslavija u 100 predmeta…..Prema istraživanju publike koje smo sproveli 2016. godine, struktura posetilaca je raznovrsna 70 odsto naše publike čine stranci, od čega 30 odsto su građani sa prostora republika nekadašnje Jugoslavije, iz svih krajeva podjednako……Muzej Jugoslavije, čiji je Kuća cveća deo, generalno beleži rast posete od 20 odsto poslednjih godina, ali ta povećana zainteresovanost publike je pozitivna reakcija na naše programe i aktivnosti čija je zajednička nit jugoslovnesko nasleđe……

Šta čini sadržaj Muzeja?

KNEŽEVIĆ:Muzej Jugoslavije čuva, proučava i na inovativan način interpretira kulturnu baštinu Jugoslavije.  Najposećeniji je muzej u Srbiji koji godišnje obiđe preko 120.000 posetilaca. Osnovna snaga Muzeja leži u njegovim resursima: u bogatstvu fonda koji broji više od 75.000 predmeta i jedinstvenom kompleksu koji se prostire na 3,2 hektara (Kuća cveća, Muzej 25. maj i Stari muzej), sa snažnim simboličkim vrednostima, a naročito u stručnom i motivisanom kadru.

Kroz svoje brojne programe i aktivnosti podstičemo društveno pamćenje i negujemo sećanja na razvoj jugoslovenske ideje, počev od njene pojave u 19. veku, preko njenih otelotvorenja do kojih dolazi u 20. veku – Kraljevine SHS i Kraljevine Jugoslavije, do socijalističke Jugoslavije.

Svakog vikenda, subotom i nedeljom, imamo organizovana besplatna stručna vođenja kroz kompleks: na engleskom jeziku od 11.00 i 12.00 časova i na srpskom od 11.30 i 12.30 časova.

1. decembra prošle godine obilježili ste jubilarnu, 20-tu obljetnicu postojanja Muzeja. Međutim, u treću deceniju trajanja Muzeja ušli ste sa novim imenom i logom. O čemu se radi?

KNEŽEVIĆ:Inicijativa o promeni imena u Muzej Jugoslavije predstavlja težnju da se delokrug istraživanja i muzealizacije usmeri na spektar različitih fenomena koji obeležavaju jugoslovensko nasleđe i jugoslovensko iskustvo, a koji su već neko vreme prepoznati u aktuelnoj muzejskoj praksi. Pažnja je sada usmerena i na evoluciju jugoslovenske ideje do otelotvorenja u državu 1918, kao i na društvene, kulturne i identitetske forme koje opstaju i nakon političkog nestanka Jugoslavije.

Koncepcija koju smo usvojili nasleđe ne ograničava samo na predmete, zbirke i fondove muzeja, već obuhvata mrežu ustanova kulture, lokalitete, zajednicu i ljude, uopšte, uže i šire okruženje. Uz to, ono se neprestano stvara i menja.

Donator novog vizuelnog identiteta je Slavimir Stojanović, dizajner.

Vaš Muzej je jedan od suorganizatora izložbe “Povratak na Mesec”, u Rijeci. Hoćete li reći nešto detaljnije o istoj?

KNEŽEVIĆ: Izložba Povratak na Mesec otvorena je u Pomorskom i povijesnom muzeju Hrvatskog primorja Rijeka od 12. aprila do 30. septembra 2017. godine. Ova izložba, čiju okosnicu čini Kamen sa meseca, muzejski eksponat koji je Josipu Brozu Titu poklonio američki predsednik Ričard Nikson, svoju premijeru imala je u Muzeju savrememene umjetnosti Republike Srpske u Banjaluci 2016. godine. Autori muzeološkog koncepta postavke u Rijeci su: Ana Panić, Katarina Živanović, Ivan Manojlović, Momo Cvijović (Muzej Jugoslavije), Svetozar Nilović, Tea Perinčić i Ivana Šarić Žic, dok je dizajnerka postavke Vera Ružić. Na postavci su izloženi predmeti iz zbirke Muzeja Jugoslavije, Beograd (među kojima fragmenti Mesečevog tla i zastava SFRJ koju je posada Apola 17 nosila na Mesec i vratila na Zemlju), muzeja Peek & Poke, Pomorskog i povijesnog muzeja Hrvatskog primorja Rijeka, Prirodoslovnog muzeja Rijeka, Tehničkog muzeja Slovenije (vezanih za temu futurizma, zamišljanja i promišljanja budućnosti, osvajanja svemira, nematerijalna baština i muzika).

Do kraja ovog mjeseca traje izložba “Jugo, moja Jugo – gastarbajterske priče”. Šta je osnovna poruka te izložbe?

KNEŽEVIĆ:Ova izložba je dobar primer da je Muzej počeo da se bavi i „mikro“ narativima, sudbinama jugoslovenskih građana koje su do sada bile malo istraživane. Po prvi put u domaćoj muzejskoj praksi, izložba Jugo, moja Jugo – gastarbajterske priče obrađuje ovu temu u želji da osvetli segment manje-više negirane istorije ljudi, koji su sterotipizirani i kojima je osporavana uloga u kulturnom i privrednom razvoju Jugoslavije. Muzejskoj interpretaciji prethodila su terenska i arhivska istraživanja, a razumevanju kompleksnosti fenomena pomogli su brojni radnici na privremenom radu u Austriji i Nemačkoj deleći svoja sećanja i njima značajne predmete.

Gastarbajteri su imali višestruk uticaj na jugoslovensko društvo i kulturu, posebno na svakodnevni život stanovništva i često su u lokalnim zajednicama bili glavni inicijatori i akteri raznih promena. Odlazili su uglavnom iz malih, najčešće seoskih, sredina u industrijske centre Zapadne Evrope. Menjali su dotadašnje i sticali nove navike i običaje postajući značajni socio-kulturalni medijatori u komunikaciji i razmeni između socijalizma i kapitalizma, Istoka i Zapada, sela i grada, Balkana i Evrope. Gastarbajteri su uticali i na svakodnevni život u Nemačkoj i Austriji postajući, umesto gostiju, kolege i komšije, prijatelji i prihvaćeni članovi zajednice.

Izložba je deo šireg istraživačkog projekta koji je povezan sa dva značajna datuma: 50 godina od potpisivanja Sporazuma o angažovanju radne snage sa Austrijom 1966. i sa Nemačkom 1968. godine.

Na čelu stručnog tima izložbe su: Aleksandra Momčilović Jovanović i Tatomir Toroman, kustosi, etnolozi-antropolozi (Muzej Jugoslavije) i Ljubomir Bratić, politički filozof i aktivista (Beč). Saradnici na projektu su Vladimir Ivanović, istoričar (Berlin), Rudiger Rosig, sociolog i novinar (Berlin), Vesna Đokić, istoričarka (Arhiv Jugoslavije), Boris Kralj, umetnik i fotograf (Berlin) i Marija Dragišić, etnološkinja (Republički zavod za zaštitu spomenika kulture).

A krajem marta ove godine ste skupa sa kompanijom Avala film Way organizirali program obilježavanja 50 godina od premijere filma Skupljači perja, Aleksandra Petrovića. Kako je obilježen taj značajan jubilej i bez glavnog junaka filma Bekima Fehmiua?

KNEŽEVIĆ:Na našu sreću i zadovoljstvo, obeležavanju jubileja prisustvovala je i supruga pokojnog Bekima Fehmia, glumica Branka Petrić. Tim povodom organizovali smo i jednodnevnu mini-izložbu na kojoj je centralni eksponat bio šešir Belog Bore (glavnog lika u filmu kog je Fehmiu tumačio) sa potpisima svih članova ekipe, koji nam je uz foto album sa snimanja ustupila gospođa Petrić.

Koji su dijelovi Muzeja najposjećeniji?

KNEŽEVIĆ:Bez sumnje trenutno najveću pažnje publike privlači proces rada na stalnoj postavci. Nova metodologija rada razvijena je tokom 2014. godine u okviru projekta 100 godina od stvaranja prve države južnoslovenskih naroda i podrazumeva okretanje ka muzejskom fondu. Projekat se realizuje kao višegodišnje transparentno istraživanje i razvija se u tri faze: Kreiranje otvorenog depoa, Laboratorija Muzeja Jugoslavije i Jugoslavija u 100 predmeta.

Pred publikom je uzorak muzejskog fonda koji na slikovit način prikazuje bogatstvo i raznolikost građe koja se čuva u Muzeju. Jedna naspram druge, postavljene su dve muzejske kolekcije – Muzeja revolucije naroda i narodnosti Jugoslavije i Memorijalnog centra Josip Broz Tito. Ovakav pristup omogućava ne samo posetiocima već i kustosima i drugim istraživačima potpuno novi uvid u jugoslovensko nasleđe sagledan kroz dijalog ili naglašene suprotnosti predmeta iz ova dva fonda.

Jugoslavija u 100 predmeta biće finalna faza rada na stalnoj postavci, rezultat prethodne dve, planirana za 1. decembar 2018. godina.

Veoma posećan je i objekat Kuća cveća u kome su sahranjeni Josip Broz Tito, doživotni predsednik, lider komunističke partije, antifašističkog i pokreta nesvrstanih, i njegova supruga Jovanka Broz. Posetioci često posećuju ovaj objekat kao jedno od najzančajnijih mesta sećanja, fenomena proslave i obeležavanja 25. maja, izrade, nošenja i predaje štafeta, obraćanja Titu, itd. Trenutna izložba pod nazivom Figure sećanja biće osvežena ove godine za 25. maj, kada se obeležava i 60 godina od prve štafete mladosti. Štafete su najkarakterističniji, ujedno i najkontroverzniji predmeti koji se vezuju za Jugoslaviju i njenog doživotnog predsednika Josipa Broza i bude veliko interesovanje posetilaca. U Muzeju se čuva najveća i najkompletnija kolekcija štafeta sa oko 20.000 predmeta, a izbor od 200 Titovih štafeta trenutno je izložen kao deo postavke u Kući cveća, dok se veći broj broj Saveznih štafeta može videti u objektu Stari muzej.

Za kulturnu baštinu Srbije veoma je značajan i objekat Muzej 25. maj – jedan od prvih namenski projektovanih i građenih muzeja u Beogradu, ali i poklon Grada Beograda Titu za sedamdeseti rođendan. Ovog meseca obeležavamo 55. godina od njegovog nastanka i tim povodom usvojena je inicijativa Muzeja Jugoslavije da ulica u kojoj se nalazi promeni naziv kako bi se odala pošta arhitekti Mihailu Jankoviću na osnovu čijeg idejnog rešenja je izgrađen.

Muzejski kompleks specifičan je i po parku u kome se, pored više desetina različitih biljnih vrsta, nalaze i skulpture koje su bile deo autentičnog ambijenta rezidencijalnog parka Josipa Broza Tita. Skulpture su većim delom pokloni koje je dobijao, a darodavci su se opredeljivali za istaknuta umetnička imena. Park je najprepoznatljiviji po tri ista spomenika maršala Tita (dela vajara Antuna Augustinčića) koji su nakon raspada Jugoslavije preneti u Muzej.

Veliku pažnju publike budi i bogata foto-kolekcija od blizu milion fotografskih snimaka.

Iz kojih dijelova bivše SFRJ imate najviše posjetitelja?

KNEŽEVIĆ:Prema istraživanju publike koje smo sproveli 2016. godine, struktura posetilaca je raznovrsna 70 odsto naše publike čine stranci, od čega 30 odsto su građani sa prostora republika nekadašnje Jugoslavije, iz svih krajeva podjednako. Pored toga, veliko je interesovanje istraživača, naučnika i druge publike iz zemlje i sveta za istraživanje i tumačenje naših fondova.

A, iz Evrope i svijeta?

KNEŽEVIĆ:Slobodno možemo reći da naša publika predstavlja „svet u malom“. Veliki broj stranih posetilaca dolazi kako iz Zapadne, tako i Istočne Evrope, Amerike, Rusije, Kine, kao i iz zemalja Azije i Afrike. Muzejski kompleks često posećuju i visoke državne delegacije koje su u zvaničnoj poseti Srbiji, ambasadori i drugi članovi diplomatskog kora sa svojim gostima.

Koliko je ljudi posjetilo Kuću cvijeća u posljednjih 37 godina?

KNEŽEVIĆ: Od sahrane Josipa Broza oko 19 miliona ljudi, a od 2010. do danas 670.000 posetilaca.

Da li se bilježi rast posjete Kući cvijeća u posljednjih nekoliko godina i da li je taj eventualni rast vezan za činjenicu da je tu, prije nepune četiri godine, sahranjena i Jovanka Broz?

KNEŽEVIĆ: Muzej Jugoslavije, čiji je Kuća cveća deo, generalno beleži rast posete od 20 odsto poslednjih godina, ali ta povećana zainteresovanost publike je pozitivna reakcija na naše programe i aktivnosti čija je zajednička nit jugoslovnesko nasleđe.

Hvala Vam velika za ovaj razgovor.

KNEŽEVIĆ:Veliko hvala i Vama na zainteresovanosti za Muzej Jugoslavije.

RAZGOVARAO: Bedrudin GUŠIĆ (892)


Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava / Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava / Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava / Promijeni )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Odjava / Promijeni )

Povezivanje na %s