VOJVOĐANSKI KULTURNI KLUB „Vasa Stajić“: RADIO TELEVIZIJA VOJVODINE NE POZNAJE ŽIVOT I DELO VASE STAJIĆA

Posted: 11. Maja 2017. in Intervjui

VOJVOĐANSKI KULTURNI KLUB

Vasa Stajić

Vojvodina – Novi Sad

11. maj 2017. godine

Izjava za javnost

U današenjem teletekstu Radio televizije Vojvodine (strana 117 u 08,00h, strana 119 u 08,20, strana 121 u 08,33h), pod nazivom Vremeplov, navodi se da je Vasa Stajić, preminuo na današnji dan. „Riznica duha“ u AP Vojvodini je tako ne samo povredila sećanja na jednu od najdragocenijih i najskromnnijih, istovremeno i najproduktivnijih ličnosti koja je živela i radila na ovim prostorima, nego još jednom pokazala da značajno doprinosi padu svih vrednosti u ovoj sredini, posebno onih vezanih za profesionalne standarde. Vasa Stajić je rođen 10. februara 1878. godine u Mokrinu, a umro je na isti taj dan 1947. godine u Novom Sadu, gde je i sahranjen, na Uspenskom groblju.

Vasa Stajić je bio neumorni pregalac narodnog ujedinjenja. Godinama je obilazio Vojvodinu, Bosnu, Hrvatsku i Dalmaciju, šireći ideju o „narodnom ujedinjenje“, kada je ta ideja u Habsburškoj monarhiji krivično gonjena, zbog čega je bio osuđen na šest meseci zatvora, da bi  početkom Prvog svetsko rata, toj kazni bilo dodato još devet godina robije.

Bio je najpošteniji i najgorljiviji zagovaralac srpske ideje, i zbog toga robijao, čovek visoke kulture i ugleda, koga su olako politički ekskomunicirali kod najviše moći u Beogradu, nakon ondašnjeg „oslobođenja i ujedinjenja“, kada je kralj Aleksandar odbio da ga primi u audijenciju.

„Ja se upisah u Jugoslovene, jer je to dobro za Srbiju!“govorio je Vasa Stajić. Da li je to krivica jednaka današnjoj – Ja se upisah u Vojvođane/Evropljane, jer je to dobro za Srbiju? Da li je već ceo vek usud srbijanske politike da se SVI moraju upisati u SRBE, da bi to bilo bolje za Srbiju?

Vasa Stajić u danima pred ujedinjenje Vojvodine sa Srbijom, novembra 1918. godine, u teškim raspravana, da li da to bude preko Narodnog vijeća (preko Zagreba) ili direktnom akcijom prisajedinjenja, kaže: „mišljenje zvanične Srbije nije merodavno, nego misao narodnog jedinstva, jer vlade dolaze i prolaze, a ta misao ostaje“. Po njemu nije bilo moguće da bečki ili peštanski centralizam treba samo zameniti beogradskim. Jer, Stajić je bio za politiku unutrašnjeg nacionalnog sporazuma, za socijalnu pravdu za to da kurs kulturne akcije ima prioritet.

Vasa Stajić je sam sebe je zvao „nepraktični političarem“. A, proveo je jedan u osnovi, vrlo političan život, sa stavom, kičmom i dostojantsvom. Preko Novog Srbina (lista koji je pokrenuo 1912, godine), Nove Vojvodine (časopis koji je pokrenuo 1922. godine), rada u Matici srpskoj (sekretar 1920-1922, predsednik 1935-1936 i 1947. godine), gde se angažovao, pa razočaran njenom inercijom i provincijalnošću, napuštao. Nije ćutao, javno se angažovao protiv opasnosti ORJUNE, 1922. godine; podržavao je progresivne kulturne akcije, posebno omladinske, (OMPOK, 1938. godine), ostajući čovek kulture. Predan izučavanju arhiva Novosadskog magistrata (pet tomova Novosadskih biografija, građu za kulturnu i političku istoriju Novog Sada, monografije o Svetozaru Miletiću i Jovanu Jovanoviću Zmaju, i niz prevoda). Vojvođanski komunisti, ga pred kraj života, 1944. godine, iz Sremskih Karlovaca prebacuju na slobodnu sremsku teritoriju, potom biva biran i u pokrajinsko političko rukovodstvo.

Srpski Sokrat, kako su ga zvali, a nije bio tome protivan, nije bio po ukusu nijednoj političkoj partiji, ali, nijedna politička partija nije bila po njegovom ukusu. Posebno ne njihova učenja o Vojvodini. Verovatno i zbog toga, stajalo je delo njegovo u zapećku, nedovoljno istraženo, novijim generacijama skoro i nepoznato. TO JE NEPRAVDA KOJA TRAJE VEĆ DECENIJAMA – posebno od kraha vojvođanskih autonomaša, gde ga već godinama posthumno „svrstavaju“! Ostaje tako, kao najznačajnija, Spomenica Vase Stajića, izdata povodom njegovog 60. rođendana 1938. godine, s prilozima Isidore Sekulić, Žarka Vasiljevića, Jovana Popovića, Petra Konjovića, Milana Grola, Josipa Smodlake, Mladena Leskovca, Veljka Petrovića, …. To i, „nacrt za studiju“ o Vasi Stajiću, Živana Milisavca, iz 1949. godine, knjiga Arpada Lebla, “Politički lik Vase Stajića: izabrani politički i ideološki spisi ” iz 1963. godine, i to je to. Ni u najsrećnija autonomaška vremena, u Novom Sadu i Vojvodini, nije o održan o Stajiću ozbiljniji naučni skup. Tek je 2008. godine održan skup (organizatori VANU i Vojvođanski klub), sa kojega je objavljena knjiga “VASA STAJIĆ – MISAO I DELO“.

Sudbina Vase Stajića neodoljivo liči na sudbinu svih velikih intelektualnih pojava na ovim prostorima, među svim ovim narodima. Da li je to istovremeno i “tragični poraz pojedinca” (Latinka Perović) protive mase, rulje, puka, “širokih narodnih masa”, (pred)vođenih nepogrešivim liderom, vođom, voždom, koji zna šta narodu treba! Istorijsko guranje Vase Stajića u zapećak, od strane malograđanštine može biti zasnovano na njegovom stavu o potrebi stvaranja i „novo čoveka“, „avtonomne ličnosti“ i zahteva – Rad, a ne dokolica! A, pamet nikada na ovim prostorima nije bila preterano tražena i cenjena roba.

Isidora Sekulić, pišući o Vasi Stajiću kaže da je bio privržen istini „kako to samo može čovek urođeno siromašan, srdito otporan i uporan“.

I na kraju od 2013. godine kod spomenika Vasi Stajiću, Vojvođanski klub, Vojvođanska politikološka asocijacija, Vojvođanski kulturni klub „Vasa Stajić“ i Udruženje Mokrinjčana u Novom Sadu, polažu vence i cveće, sećajući se na ovoga čoveka, koji je svojim radom idelima toliko zadužio Vojvodinu, Srbiju i prostore bivše Jugoslavije. Poštovaoci imena i dela Vase Stajića to čine zbog Vasinog ljudskog i moralnog integriteta, istinoljubivosti i osećaja za pravdu. Danas, više nego ikada u modernoj istoriji Vojvodine. Zato ne smemo to zaboraviti.

Predsednica Vojvođanskog kulturnog klubaVasa Stajić

Vera Šoti

 

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava / Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava / Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava / Promijeni )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Odjava / Promijeni )

Povezivanje na %s