Vojislav Martinov, istoričar i kustos u Muzeju Vojvodine: SRBIJA SE ODREKLA ANTIFAŠIZMA PRE TRI DECENIJE….

Posted: 23. Decembar 2015. in Intervjui

Vojislav MartinovZačeci muzejskih fondova smešteni su u sredinu XIX veka, kada je osnovana prva muzejska zbirka Srba u Vojvodini u okviru najvažnije kulturne organizacije ugarskih Srba, Matice srpske. Javnost je morala da čeka preko 80 godina na uvid u ove zbirke, koje su prvi put javno izlagane tridesetih godina XX veka, kada je otvoren Muzej Matice srpske u Novom Sadu…..Ukupan fond svih odeljenja Muzeja Vojvodine čini preko 350.000 predmeta…..Osnovna poruka izložbe je, dakle, ukazati na ovaj potpuno zaboravljeni segment delovanja u Narodnooslobodilačkom pokretu, upoznati javnost sa korpusom političkog i ideološkog znanja koje je preovlađivalo unutar Pokreta, ali i ukazati na emancipatorski karakter revolucionarnog obrta koji se odvijao u toku NOB-a, jer ove publikacije svojom brojnošću i sadržajem svedoče i o potrebi rukovodstva pokreta, odnosno KPJ, da propagira ciljeve svoje borbe među najširim slojevima stanovništva, tj. da od objektivnih žrtava fašističkih okupatora i njihovih trabanata izgradi aktivne subjekte otpora i revolucionarne transformacije…..U razgovoru sa kustosicom Kristinom Meneši –  inače šeficom Odeljenja savremene istorije, zaključili smo da bi Muzej Vojvodine mogao da doprinese javnoj debati na ovu temu priređivanjem jedne jednostavne “interventne” izložbe, na kojoj bismo prikazali tridesetak ilustrovanih, propagandnih plakata iz naših zbirki, nastalih u periodu Nedićeve marionetske “Vlade narodnog spasa”. Izloženi plakati sami za sebe dovoljno govore o prirodi Nedićevog režima – režima koji je propagirao mržnju prema Jevrejima, satanizovao NOP i države antifašističke alijanse, režima koji je veličao Treći rajh i njegov “Novi evropski poredak”, propovedajući pokornost i poniznost pred okupatorom…..Da, Muzej Vojvodine se finansira iz budžeta Autonomne pokrajine Vojvodine, mada ima punu slobodu u traženju dodatnih, alternativnih izvora finansiranja za svoje projekte. Ne mogu da kažem da postoje pritisci pokrajinskih vlasti na programsku orijentaciju, ali svakako postoje sugestije za određene teme koje bi trebalo da budu u fokusu, no muzejskom kolektivu je, takođe, data sloboda u realizaciji tih tema, kao i u odabiru drugih projekata. U Muzeju Vojvodine kustosi svakako imaju autonomiju u svom radu, ali vlasti će, naravno, finansijski prvenstveno podržati one projekte koje sami smatraju značajnim….. Svesno prenebregavajući krvave posledice prve afirmacije lika i dela Draže Mihajlovića, nastavili su sa normalizacijom i kanonizacijom četničkog pokreta, vođeni potrebom da iznađu alternativnu prošlost za “nacionalno osvešćenu”, postsocijalističku Srbiju. Draža iz njihove imaginacije bio je legalista, antifašista u duši (!), brižan rodoljub, saveznik zapadnih demokratija i pošteni antikomunista. Kao takav, on ulazi u školske udžbenike, istorijske časopise, žutu štampu, tv serije, muzejske postavke. Nakon ove javne rehabilitacije, sprovedene pre svega zahvaljujući Demokratskoj stranci i Demokratskoj stranci Srbije, preostao je još samo sudski štambilj da zapečati tu priču jednom za svagda…..Četnički pokret je imao zanemarljivu ulogu na prostoru Vojvodine u toku Drugog svetskog rata i ne predstavlja ključni element vojvođanskog nacionalizma srpske provenijencije, mada je prisutniji u redovima relativno brojnog kolonizovanog stanovništva i izbeglica iz BiH I Hrvatske…..Antifašizam je danas u Srbiji prisutan prvenstevno u redovima dela liberalne inteligencije, određenih kulturnih elita i dela aktivističke scene. Ovako izolovan i razjedinjen, on nema potencijal da zadobije širu podršku naroda, jer većina njegovih aktera nije sposobna da ga „prevede“ i približi običnom čoveku – da racionalizuje i kontekstualizuje njegov značaj u savremenosti…..

Gospodine Martinov! Muzej Vojvodine traje, evo već, 168 godina. Puno bi vremena i prostora trebalo za ispričati neku iole sveobuhvatnu, cjelovitu priču o njemu. Zato ćemo se te stare pokrajinske kulturne ustanove dotaći samo fragmentarno. Dakle, šta čini muzejski fond, slovom i brojevima?

MARTINOV:Fondovi današnjeg Muzeja Vojvodine formirani su, kako ste i sami rekli, u preko vek i po dugom procesu, iako sam Vojvođanski muzej (kako se prvobitno zvao) postoji tek od 1947. godine. Začeci muzejskih fondova smešteni su u sredinu XIX veka, kada je osnovana prva muzejska zbirka Srba u Vojvodini u okviru najvažnije kulturne organizacije ugarskih Srba, Matice srpske. Javnost je morala da čeka preko 80 godina na uvid u ove zbirke, koje su prvi put javno izlagane tridesetih godina XX veka, kada je otvoren Muzej Matice srpske u Novom Sadu. Nakon Drugog svetskog rata su iz ovih zbirki izdvojeni predmeti iz domena umetničke baštine kako bi bili uvršteni u fondove novoformirane Galerije Matice srpske, a ostatak muzealija je nastavio svoj život u depoima i galerijama Vojvođanskog muzeja. Početkom 90-ih godina ovoj instituciji je priključen i nekadašnji Muzej socijalističe revolucije Vojvodine, koji je usled zahteva novog ideološkog trenutka, pretvoren u Odeljenje savremene istorije Muzeja Vojvodine (kako se naziva tek od trenutka ovog pripajanja 1992. godine).

Danas u Muzeju, pored Odeljenja savremene istorije, postoje i Odeljenje za stariju i kulturnu istoriju, Arheološko odeljenje, Odeljenje etnologije i jedino kompletno konzervatorsko-restauratorsko odeljenje na području Vojvodine. Osim toga, Muzej Vojvodine poseduje i bogatu biblioteku opremljenu retkom literaturom iz oblasti arheologije, etnologije, istorije, marksizma (90-ih je Muzej prihvatio obimnu biblioteku rasformiranog pokrajinskog marksističkog centra), muzeologije, kao i vrednu kolekciju stare štampe nastale na području Vojvodine. Ukupan fond svih odeljenja Muzeja Vojvodine čini preko 350.000 predmeta.

Hoćete li reći nešto o aktuelnim stalnim postavkama u depadansima  Muzeja s kojima se izlazi pred javnost?

MARTINOV:Muzej Vojvodine smešten je u dve zgrade, koje se nalaze se u samom centru Novog Sada, u čuvenoj Dunavskoj ulici i u oba objekta postoje stalne postavke, većim delom urađene još 90-ih godina XX veka.

Muzej Vojvodine

U glavnoj zgradi nalazi se stalna postavka kompleksnog tipa, na kojoj je posredstvom arheoloških, istorijskih i etnoloških eksponata prikazano raznovrsno kulturno i etničko bogatstvo ovih prostora od praistorije do kraja XIX veka. U drugoj zgradi, koja je nekada pripadala Muzeju socijalističke revolucije Vojvodine, a koju danas Muzej Vojvodine deli sa Muzejem savremene umetnosti Vojvodine, prikazan je turbulentni život Vojvodine u prvoj polovini XX veka, odnosno od izbijanja Prvog svetskog rata do oslobođenja Vojvodine i Jugoslavije od fašizma. Ova postavka je u značajnoj meri skraćena 2010. godine zbog dodeljivanja većeg dela izložbenih prostora Muzeju savremene umetnosti Vojvodine, tako da nas u bliskoj budućnosti očekuje pravljenje nove postavke, koja bi na raspoloživom prostoru prezentovala javnosti jednu kondenzovaniju, ali celovitiju istoriju Vojvodine u XX veku.

Osim ove dve postavke, Muzej Vojvodine je nadležan i za depadans u Kulpinu, u kojem je smeštena stalna izložba stilskog nameštaja i izložba o istoriji poljoprivrede u Vojvodini, izrađena u saradnji sa Poljoprivrednim fakultetom iz Novog Sada. Takođe, naš Muzej upravlja tzv. “Brvnarom”, etno-kućom u prigradskom novosadskom naselju Bački Jarak, gde se nalazi mala stalna postavka posvećena istoriji kolonizovanog stanovništva sa područja Bosanske Krajine.

17. septembra ove godine je u Muzeju održana Izložba „Otisci revolucije, partizanske brošure u Vojvodini 1941-1945”, čiji ste bili autor. Kako je protekao taj događaj i šta je osnovna poruka istog?

izlozba-otisci-revolucije-jpg_660x330

MARTINOV:U pitanju je pomalo opskurna i do sada previđana tema iz Drugog svetskog rata i istorije NOP-a. Postao sam zaintrigiran pričom o brošurama, kada sam se suočio sa nepreglednim mnoštvom ovih knjižica koje se nalaze u fondovima Odeljenja savremene istorije. Posebno me je motivisala činjenica, da se ovim segmentom „partizanskog izdavaštva“ do sada niko nije studiozno bavio, dok je sam fenomen partizanske štampe – pre svega listova i časopisa, proučen do tančina (Sam Muzej revolucije je do 90-ih imao i poseban depadans sa postavkom posvećenom partizanskoj štampi). Ove brošure za današnje istoričare predstavljaju izvore prvog reda i donose nam svedočanstva o značaju pisane reči u NOP-u. Rađene primitivnim tehnikama (šapirografi i ciklostil mašine), malih tiraža i formata, one već samim svojim izgledom svedoče o teškim uslovima organizovanja ilegalnog otpora fašizmu. Skrivane u torbama sa duplim dnom, u koricama debelih knjiga, štampane pod svetlošću sveća u tajnim rupama pod zemljom, prenošene su od baze do baze širom zemlje, gde su ponovo prekucavane i umnožavane radi dalje distribucije. U sadržinskom smislu, većina ovih brošura je političkog karaktera – prevashodno revolucionarne tematike – i rađena je iz nužne potrebe da se u što kraćem roku edukuje veliki broj, do tada politički neizgrađenih pojedinaca ,koji su se masovno priključivali NOP-u. Putem ovih knjižica, novi borci su se upoznavali sa osnovama marksizma, Staljinovim koncepcijama nacije i nacionalnog pitanja, Lenjinovim pogledima na seljaštvo, pitanjima fašizma. Osim ove, čisto partijske literature, brojne su bile i informativne knjižice, koje su govorile o prirodi oslobodilačkog pokreta, o rešenjima AVNOJ-a, o principima funkcionisanja Narodnooslobodilačkih odbora, o AFŽ-u i omladinskim organizacijama. Pored političke literature, sačuvane su i brojne brošure kulturno-prosvetnog karaktera – mahom književna dela nastala u toku rata – partizanske pesme i pripovetke, sirova i poletna literatura pisana za pobunjeni narod, a često i sama proistekla od običnih ljudi – ustanika.

Osnovna poruka izložbe je, dakle, ukazati na ovaj potpuno zaboravljeni segment delovanja u Narodnooslobodilačkom pokretu, upoznati javnost sa korpusom političkog i ideološkog znanja koje je preovlađivalo unutar Pokreta, ali i ukazati na emancipatorski karakter revolucionarnog obrta koji se odvijao u toku NOB-a, jer ove publikacije svojom brojnošću i sadržajem svedoče i o potrebi rukovodstva pokreta, odnosno KPJ, da propagira ciljeve svoje borbe među najširim slojevima stanovništva, tj. da od objektivnih žrtava fašističkih okupatora i njihovih trabanata izgradi aktivne subjekte otpora i revolucionarne transformacije.

Što se tiče same recepcije ove izložbe u javnosti, može se reći da je bila zanemarljiva, što je postao manir kada su ovakve izožbe u pitanju. Doduše, i sama izložba je bila „kamernog“ karaktera, rađena bez velikih pretenzija i bez posebne medijske pompe, ali ono što će možda ostaviti ozbiljniji trag je manja studija na ovu temu, a na kojoj trenutno radim.

A 20. novembra, dakle prije nepunih mjesec dana (razgovaramo 14. 12. 2015.), ste bili koautor Izložbe “Propagandni plakat u Nedićevoj Srbiji”, kada je promovirana knjiga  “Ideologija varvarstva”. Hoćete li za moje čitatelje reći nekoliko rečenica o tome?

Nediceva Srbija - plakat

MARTINOV:-E, to je već malo drugačija priča. Inspiracija za ovu izložbu mi je stigla u vidu vesti da je za decembar mesec zakazano ročište u slučaju zahteva za rehabilitaciju Milana Nedića. U razgovoru sa kustosicom Kristinom Meneši –  inače šeficom Odeljenja savremene istorije, zaključili smo da bi Muzej Vojvodine mogao da doprinese javnoj debati na ovu temu priređivanjem jedne jednostavne “interventne” izložbe, na kojoj bismo prikazali tridesetak ilustrovanih, propagandnih plakata iz naših zbirki, nastalih u periodu Nedićeve marionetske “Vlade narodnog spasa”. Izloženi plakati sami za sebe dovoljno govore o prirodi Nedićevog režima – režima koji je propagirao mržnju prema Jevrejima, satanizovao NOP i države antifašističke alijanse, režima koji je veličao Treći rajh i njegov “Novi evropski poredak”, propovedajući pokornost i poniznost pred okupatorom. Izložbu smo dopunili prigodnim citatima iz mnogobrojnih govora Milana Nedića u kojima je on sam, svojim rečima, govorio ono što su plakati izražavali likovnim sredstvima.

Umesto klasičnog otvaranja izložbe, smatrao sam da bi to bila odlična prilika da promovišemo novoobjavljenu knjigu istoričara dr Nenada Ž. Petrovića “Idelogija varvarstva”, koja govori o vodećim propagatorima fašizma u predratnoj Jugoslaviji. Tematski je ova knjiga u potpunosti kompatibilna sa samom izložbom, pogotovo kada se uzme u obzir činjenica da su mnogi predratni promoteri fašizma zauzimali značajne pozicije u Nedićevoj vladi.

Nedic-Hitler

Ova tema je privukla solidnu pažnju, pre svega, akademske javnosti, ali je, nažalost zaintrigirala i grupu od 15-ak neo-fašista iz organizacije “Srbska akcija”, koji su sa, ne baš jasnim, motivima odlučili da kolektivno umarširaju na promociju. Imajući u vidu da je u Novom Sadu pre desetak godina, na jednom sličnom događaju, došlo do incidenta iniciranog od strane grupe nacista iz organizacije “Nacionalni stroj”, ni publici ni govornicima nije bilo svejedno. Dok se dotična grupa motala po sali deleći svoje propagandne letke i pokušavajući da zaplaši prisutne (više držanjem nego gestom), pristigla je policija koja je uspela da pacifikuje situaciju i predupredi eventualne incidente. Promocija ni jednog trenutka nije prekidana i održana je do kraja, doduše, u pomalo nelagodnoj atmosferi.

Nažalost, izgleda je trebalo da se dogodi ovakav eksces, da bi se probudilo interesovanje medija, što je na kraju ipak rezultovalo i solidnom posećenošću ove izložbe.

Pretpostavljam da je i vaš Muzej na budžetskom finansiranju. Da li je istovremeno  i autonoman u programskoj orijentaciji, odnosno ima li od strane bilo koje vlasti pritisaka za ove ili one ideološke smjerove kada su u pitanju muzejske aktivnosti, posebno stalne postavke, izložbe, konferencije i sl.?

MARTINOV:Da, Muzej Vojvodine se finansira iz budžeta Autonomne pokrajine Vojvodine, mada ima punu slobodu u traženju dodatnih, alternativnih izvora finansiranja za svoje projekte. Ne mogu da kažem da postoje pritisci pokrajinskih vlasti na programsku orijentaciju, ali svakako postoje sugestije za određene teme koje bi trebalo da budu u fokusu, no muzejskom kolektivu je, takođe, data sloboda u realizaciji tih tema, kao i u odabiru drugih projekata. U Muzeju Vojvodine kustosi svakako imaju autonomiju u svom radu, ali vlasti će, naravno, finansijski prvenstveno podržati one projekte koje sami smatraju značajnim.

Doduše, ako nekog drugog pitate, možda ćete dobiti i malo drugačiji odgovor. Činjenica je da vlasti imaju moć i kontrolu nad kulturnim institucijama i da se ne libe da je instrumentalizuju, ali svetonazori koje današnje pokrajinske vlasti afirmišu se ne kose, u značajnoj meri, sa mojim stavovima, tako da nisam imao prilike da iskusim cenzuru na svojoj koži. Ovde treba napomenuti još i to, da su aktuelne pokrajinske vlasti u Vojvodini sačinjene od političkih partija koje su, mahom, u opoziciji na republičkom nivou, što sigurno u određenoj meri umanjuje njihove kapacitete za vršenje pritisaka. Videćemo šta će biti kada sadašnja garnitura političara siđe sa vlasti, što nas gotovo neminovno čeka u narednoj, izbornoj godini.

Eh, evo nas kod povoda za ovaj razgovor. Naime, razgovaramo na sam dan promocije Zbornika radova “Rehabilitacija – uzroci i posledice”, na kojoj ćete biti jedan od promotora i dok se ovaj intervju bude čitao, taj događaj će biti iza nas. Šta su, zapravo, uzroci rehabilitacije (vjerovatno se radi o Četničkom pokretu i Draži Mihailoviću) u Srbiji?

MARTINOV:Jako je teško govoriti o uzrocima i posledicama kada je „fenomen Draža“ u pitanju, jer je tu reč o jednom dužem procesu, koji je prošao više uzročno-posledičnih ciklusa. Ono što je prethodilo pravnoj rehabilitaciji, je ideološka, pa i moralna rehabilitacija Draže Mihajlovića, čije početke možemo da smestimo još u 80-godine. Tadašnje uzroke možemo tražiti u političkim sukobima unutar federalnih jedinica razlabavljene Jugoslavije, u urušavanju socijalističke ideologije i uobličavanja jedne kontrakulturne, pseudosubverzivne ideologije nacionalizma koja je kontrirala birokratizmu poznog socijalizma. Uzroke možemo tražiti i u širim kontekstima – u kolapsu globalnog socijalističkog projekta, ekonomskom nazadovanju, pa i u postmodernističkoj promeni paradigme u istorijskim naukama, koja je doprinela subjektivnom interpretiranju istorijskih činjenica i vrednosnom relativizmu, što je ponovo otvorilo vrata nacionalističkoj istoriografiji. Posledice te prve rehabilitacije već su se osetile početkom devedesetih. Nove vlasti, koje su stupile na istorijsku scenu zbacivanjem Miloševića, formirane su u snažnom antikomunističkom sentimentu i dogmatskom antitotalitarizmu (neoliberalnoj verziji antikomunizma), a doktrinarno su propagirale imaginarnu ideju izgubljene nacionalne demokratije, iza koje se krila pljačkaška restauracija kapitalizma u domaćoj, partokratskoj varijanti. Svesno prenebregavajući krvave posledice prve afirmacije lika i dela Draže Mihajlovića, nastavili su sa normalizacijom i kanonizacijom četničkog pokreta, vođeni potrebom da iznađu alternativnu prošlost za “nacionalno osvešćenu”, postsocijalističku Srbiju. Draža iz njihove imaginacije bio je legalista, antifašista u duši (!), brižan rodoljub, saveznik zapadnih demokratija i pošteni antikomunista. Kao takav, on ulazi u školske udžbenike, istorijske časopise, žutu štampu, tv serije, muzejske postavke. Nakon ove javne rehabilitacije, sprovedene pre svega zahvaljujući Demokratskoj stranci i Demokratskoj stranci Srbije, preostao je još samo sudski štambilj da zapečati tu priču jednom za svagda.

A koje su posljedice i koje bi još mogle biti, kako po Srbiju tako i region?

MARTINOV:Kao što rekoh, posledice smo već osetili i nadam se da neće više biti prilike za tako otvoreni prodor istorijske revizije u savremenu praksu. No, normalizacija nacionalizma, čiji simptom je, između ostalog, rehabilitacija Draže, samo dodatno ušančuje rovoske pozicije naroda na Balkanu. Moram ipak reći, da ne očekujem da je ovom presudom suštinski promenjeno mnogo toga. Ko je do trenutka presude veličao Dražu, nastaviće to i dalje da čini, ali koncenzus po ovom pitanju nikako nije postignut u Srbiji, uprkos svom voluntarizmu i višedecenijskoj propagandi vlasti. Pokazalo se da ne postoje laži koje bi mogle da razuvere svo stanovništvo u Dražinu krivicu, a oni koji ga podržavaju, ionako to čine upravo zbog njegovih zlodela, a ne zbog  gorepomenute uglađene predstave četnika.

Da li se posljedice rehabilitacije Četničkog pokreta i Čiče na specifičan način, eventualno, osjećaju u Vojvodini?

MARTINOV:Četnički pokret je imao zanemarljivu ulogu na prostoru Vojvodine u toku Drugog svetskog rata i ne predstavlja ključni element vojvođanskog nacionalizma srpske provenijencije, mada je prisutniji u redovima relativno brojnog kolonizovanog stanovništva i izbeglica iz BiH i Hrvatske. Ipak, kada govorimo o posledicama normalizacije nacionalizma u Vojvodini, nakon skoro tri decenije, mogu se konstatovati sledeći problemi: sve veće zatvaranje nacionalnih manjina u okvire svojih zajednica, dramatičan porast iseljavanja manjinskog stanovništva (ovome je uzrok i ekonomsko propadanje), jačanje ekstremno nacionalističkih tendencija unutar mađarske zajednice, politizacija pitanja autonomije. Vojvodina, kao izrazito multietnička teritorija, sa dinamičnom prošlošću određenom, pre svega, nacionalnim momentom, predstavlja osetljivo područje za svaku vrstu nacionalističkog eksperimenta, a sistematskom centralizacijom i urušavanjem zajedničkog antifašističkog nasleđa već su nanete velike štete po njen viševekovni multikuturni karakter.

Moram reći da su sadašnje pokrajinske vlasti svesne ovog problema, ali i konstitutivnih osnova autonomije Vojvodine – izgrađene u antifašističkoj borbi, i da se trude da ne podstiču razgradnju antifašizma. U poslednjih par godina Skupština AP Vojvodine je čak i obeležila 9. maj – Dan Evrope i pobede nad fašizmom.

Može li se onda reći da se službena Srbija odrekla svoje antifašističke prošlosti i antifašizma uopće?

tito-draza

MARTINOV:Odrekla ga se još pre tri decenije, kada je prostačkom šovinističkom propagandom pretvarala „radnike u Srbe“. Doduše, zvanično se vlasti nikada nisu odrekle antifašizma, jer bi obznanjivanje takve politike bilo nečuveno u savremenom svetu – upravo su zato, poslednjih godina, primetni napori i da se četnički pokret svrsta u redove antifašističkih snaga. Antifašizam je, u najboljem slučaju, postao retorički ukras u prigodnim ceremonijalnim momentima (kao što je to bilo prilikom prošlogodišnje proslave oslobođenja Beograda), a puno češće je jednostavno potpuno ignorisan, i gurnut u istorijski zaborav. U tom smislu, zvanična Srbija se zdušno potrudila da preimenovanjem ulica, naziva škola, zapuštanjem i uklanjanjem spomenika, ukidanjem značajnih datuma i proslava kao i mnogim drugim sredstvima, trajno progna antifašističko nasleđe iz javne sfere.

Da li su i koliko izjednačavanju prava četnika i partizana te njihovih uloga u Drugom svjetskom ratu doprinjeli i neki akademski krugovi, čak i neke Vaše kolege-istoričari, u Srbiji? Je li i akademska zajednica u Srbiji i Vojvodini, zapravo, ideološki podijeljena?

Vojislav Martinov-1MARTINOV:Zvanični intelektualci su u velikoj meri oduvek bili u službi vladajućih elita, postavljeni sa zadatkom da oblikuju hegemone diskurse u prihvatljivoj formi. U polju istoriografije to se reflektuje u konstantom upodobljavanju zvanične prošlosti za zahtevima aktuelnog trenutka. Ta praksa je stara koliko i institucija državnog istoričara. Međutim, pojedini istoričari u Republici Srbiji tom zadatku pristupaju sa misionarskim žarom, često se uživljavajući u ulogu nacionalističke avangarde. Naravno da ovakve zloupotrebe istorije, često sa štetnim posledicama, provociraju reakciju jednog dela zvaničnih i nezvaničnih intelektualaca, spremnih da uđu u obračun koji se odigrava u sferi „kulture sećanja“. U pitanju nije klasičan istoriografski spor, jer su činjenice o Drugom svetskom ratu svima poznate, već je to borba za interpretaciju, koja je suštinski vrednosnog, moralnog i političkog karaktera.

Na samom kraju, antifašizam je jedini pravi odgovor fašizmu. Ima li ga dovoljno u Srbiji i Vojvodini te da li je ujedinjen, organiziran?

MARTINOV:Antifašizam je danas u Srbiji prisutan prvenstevno u redovima dela liberalne inteligencije, određenih kulturnih elita i dela aktivističke scene. Ovako izolovan i razjedinjen, on nema potencijal da zadobije širu podršku naroda, jer većina njegovih aktera nije sposobna da ga „prevede“ i približi običnom čoveku – da racionalizuje i kontekstualizuje njegov značaj u savremenosti. Antifašizam je danas postao, pre svega, svojevrstan kulturni i vrednosni, da ne kažem moralistički, koncept, a takvim sredstvima se ne može izaći u sukob sa fašističkim tendencijama. Samo aktivnom kritikom svih njegovih manifestacija, politizacijom pojma fašizma ukazivanjem na njegovu ideološku funkciju, solidarnom borbom za zaštitu ugroženih manjina, svakodnevnim prisustvom u javnosti, moguće je danas omasoviti antifašistički pokret.

RAZGOVARAO: Bedrudin GUŠIĆ (746)

vrbas-miso

 

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava / Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava / Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava / Promijeni )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Odjava / Promijeni )

Povezivanje na %s